Okres ciąży to czas intensywnego rozwoju płodu, a zakażenia wirusowe, bakteryjne i pasożytnicze mogą stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia dziecka. Z tego względu każda infekcja u ciężarnej powinna być traktowana z należytą uwagą. W przypadkach podejrzenia zakażeń z grupy TORCH, obecności objawów ogólnoustrojowych lub wyników sugerujących świeżą infekcję, niezbędna jest szybka konsultacja. W takim przypadku należy udać się do poradni chorób zakaźnych, gdzie lekarz oceni ryzyko transmisji patogenu na płód i podejmie decyzję o dalszym leczeniu oraz diagnostyce. Zatem jakie zakażenia stanowią największe zagrożenie dla nienarodzonego dziecka?
Parwowirus B19 – ryzyko niedokrwistości i utraty ciąży
Parwowirus B19 przenosi się obecnie głównie drogą kropelkową, a zakażenie u dorosłych bywa bezobjawowe w około 30% przypadków. U pozostałych pojawia się wysypka i objawy grypopodobne, czasem bóle stawów oraz rumień zakaźny. Choć u większości dorosłych infekcja ustępuje samoistnie, u kobiet w ciąży może prowadzić do poważnych powikłań. Największe zagrożenie występuje między 9. a 16. tygodniem ciąży, kiedy to ryzyko poronienia wynosi około 10%. U około 3% dochodzi do ciężkiej anemii u płodu lub nieimmunologicznego obrzęku uogólnionego. Ponadto parwowirus może być przyczyną nieprawidłowości w obrębie centralnego układu nerwowego, encefalopatii, zapalenia mózgu, opon mózgowych oraz mięśnia sercowego u noworodków. Poradnia chorób zakaźnych przeprowadza rozpoznanie na podstawie wykrycia we krwi przeciwciał IgM lub przez izolację DNA parwowirusa B19.
Zakażenia bakteryjne w obrębie dróg rodnych – waginoza i zagrożenie przedwczesnym porodem
Waginoza bakteryjna jest najczęstszą postacią zaburzeń mikrobioty pochwy i może dotyczyć około 20–30% kobiet w wieku rozrodczym, także ciężarnych. U 50–75% pacjentek przebiega bez objawów, a w postaci objawowej pojawia się szaro-biała wydzielina o nieprzyjemnym zapachu i podwyższone pH. Choć zwykle nie towarzyszy jej typowy stan zapalny, w ciąży wiąże się ze zwiększonym ryzykiem poronienia, przedwczesnego pęknięcia błon płodowych, przedwczesnego porodu, infekcji wewnątrzmacicznej płodu, niskiej masy urodzeniowej dziecka, a także zakażeń okołoporodowych zarówno u kobiet, jak i u noworodków oraz zapalenia endometrium.
Najgroźniejsze wirusy – CMV, ospa, HSV, HIV i WZW
Wśród zakażeń wirusowych największe zagrożenie stanowią te z grupy TORCH, ponieważ mogą przechodzić przez łożysko i wpływać na rozwój narządów. Zaliczamy do nich toksoplazmozę (T od Toxoplasmagondii), inne infekcje tj. kiłę, ospę, HIV, HCV oraz wspomniany wcześniej parwowirus B19 (O od others), różyczkę (R od Rubellavirus), cytomegalię (C od Cytomegalovirus) oraz wirusa opryszczki (H od Herpessimplexvirus). Jeśli istnieje podejrzenie infekcji, kobieta powinna zostać skierowana do poradni chorób zakaźnych w celu oceny ryzyka dla dziecka i wdrożenia terapii.
Warto dodać, że najczęstszą infekcją wrodzoną u noworodków jest cytomegalia wywołana przez wirus CMV. Może ona powodować takie powikłania jak: wady wrodzone, małogłowie, niską masę urodzeniową lub zwapnienia śródczaszkowe. Dla kobiet w III trymestrze szczególnie niebezpieczna jest infekcja wirusem ospy wietrznej, ponieważ wiąże się z ryzykiem wysokiej śmiertelności dziecka. W przypadku różyczki największe zagrożenie dla płodu występuje w przypadku zakażenia w I trymestrze, bowiem może prowadzić do poronienia lub urodzenia dziecka z zespołem różyczki wrodzonej inaczej zwaną triadą Gregga. Zakażeniu można zapobiec dzięki szczepieniu, którego skuteczność wynosi 95%.
Warto pamiętać, że nie każda infekcja w ciąży musi oznaczać zagrożenie dla dziecka, ale wiele z nich – szczególnie te z grupy TORCH – wymaga czujności i badania w poradni chorób zakaźnych. Skierowanie do tego typu ośrodka jest niezbędne w przypadku potwierdzenia świeżego zakażenia lub wystąpienia objawów mogących świadczyć o infekcji.