Przewlekłe choroby wątroby mogą długo nie dawać wyraźnych objawów, dlatego wiele osób trafia do lekarza dopiero wtedy, gdy zmiany są już zaawansowane. Tymczasem w Polsce z powodu chorób wątroby, takich jak marskość i rak wątrobowokomórkowy, umiera rocznie około 15 tys. osób. Sporym problemem jest to, że wątroba może chorować przez lata niemal bezobjawowo, a ewentualne symptomy często są lekceważone. W przypadku dolegliwości związanych z wątrobą należy szukać pomocy u hepatologa, który pokieruje dalszym leczeniem.
Jakie objawy ze strony wątroby powinny wzbudzić naszą czujność?
Do lekarza warto zgłosić się w momencie, gdy zauważymy zażółcenie skóry lub „białek” oczu, zmagamy się z przewlekłym zmęczeniem, nudnościami, wymiotami lub mamy spadek apetytu. Kolejne objawy, które powinny nas zaalarmować to ciemny mocz, jasny stolec, uczucie pełności w prawym podżebrzu albo ból w prawej górnej części brzucha. Niepokojący jest też świąd skóry, szybka utrata masy ciała, obrzęki nóg lub brzucha oraz gorsza tolerancja tłustych posiłków i alkoholu. W takich przypadkach hepatolog zleci pogłębioną diagnostykę i sprawdzi, czy za dolegliwościami nie stoi przewlekły stan zapalny, stłuszczenie, marskość albo choroba dróg żółciowych.
Warto pamiętać, że część schorzeń rozwija się po cichu. Przykładowo, zakażenie wirusem C zapalenia wątroby (HCV) przez wiele lat może nie dawać typowych objawów, a gdy symptomy już się pojawiają, można łatwo pomylić je z innymi chorobami. Tymczasem szacuje się, że liczba osób zakażonych HCV w Polsce wynosi około 145–150 tys., przy czym zakażenie wykryto tylko u kilku procent z nich. Nieleczona choroba może prowadzić do marskości i raka wątrobowokomórkowego, a przez to do przedwczesnej śmierci.
Jakie choroby najczęściej stoją za przewlekłymi problemami z wątrobą?
Przewlekłe dolegliwości mogą mieć różne przyczyny. Do najczęstszych należą: wirusowe zapalenia wątroby, stłuszczenie związane z otyłością, cukrzycą lub zaburzeniami lipidowymi, uszkodzenia polekowe i poalkoholowe, choroby autoimmunologiczne, metaboliczne, a także marskość wątroby i jej powikłania. Zdarza się też, że objawy pochodzą nie tylko z samej wątroby, ale z dróg żółciowych lub pęcherzyka żółciowego. Dlatego przewlekłe osłabienie, zaburzenia łaknienia lub utrzymujące się dolegliwości brzuszne nie powinny być tłumaczone wyłącznie stresem czy przemęczeniem.
Jak przygotować się do wizyty u hepatologa?
Przed konsultacją warto zebrać wcześniejsze wyniki badań, wypisy ze szpitala, opisy USG i listę stale przyjmowanych leków. Przydatne bywają też aktualne badania laboratoryjne, takie jak: ALT, AST, bilirubina, morfologia oraz USG jamy brzusznej. Na pierwszej wizycie hepatolog zwykle przeprowadza szczegółowy wywiad, pytając o objawy, czas ich trwania, nasilenie dolegliwości, stosowane leki i choroby towarzyszące, a potem wykonuje badanie brzucha. W zależności od sytuacji może zlecić dalsze testy np.: GGTP, fosfatazę zasadową, badania serologiczne, tomografię albo biopsję.
Wiele osób odwleka wizytę u lekarza, bo objawy wydają się łagodne. Tymczasem szybka diagnoza ma ogromne znaczenie. Należy pamiętać, że przewlekłe choroby wątroby rzadko zaczynają się nagle. Im wcześniej hepatolog oceni objawy i wyniki badań, tym większa szansa na rozpoznanie choroby na etapie, gdy leczenie może zatrzymać jej rozwój i zmniejszyć ryzyko groźnych powikłań.