Profilaktyka zdrowotna obejmuje działania, które pozwalają zapobiegać chorobom lub wykrywać je na wczesnym etapie, zanim zagrożą życiu i sprawności. Jednym z miejsc, gdzie pacjenci mogą uzyskać pomoc w tym zakresie, jest poradnia chorób zakaźnych. Współczesna medycyna udowadnia, że wiele chorób można powstrzymać, zanim w ogóle się rozwiną, a regularne badania mogą uratować życie.
Profilaktyka chorób zakaźnych – dlaczego jest tak istotna?
Choroby zakaźne rozprzestrzeniają się szybko, szczególnie drogą kropelkową, podczas rozmowy, kichania czy kaszlu. Raport dotyczący zachorowań na wybrane choroby zakaźne oraz poziomu zaszczepienia przeciwko nim, przygotowany przez Centrum e-Zdrowia we współpracy z Ministerstwem Zdrowia i Głównym Inspektoratem Sanitarnym pokazuje, że jest to wciąż aktualny problem. Jak wynika z danych, od początku 2025 roku do końca sierpnia zanotowano ponad trzykrotny wzrost zachorowań na grypę w porównaniu z poprzednim rokiem – z 943 do aż 2926 przypadków na 100 tysięcy mieszkańców. Równie niepokojący jest wzrost zakażeń RSV, który podwoił się w tym samym okresie. Choć liczba przypadków COVID-19 i ospy wietrznej spada, choroby te wciąż stanowią realne zagrożenie.
Jak zmniejszyć ryzyko zachorowania?
Na obniżenie ryzyka infekcji wpływa wiele czynników związanych ze stylem życia. Zbilansowana dieta, bogata w wartości odżywcze, regularna aktywność fizyczna oraz dbałość o odporność pomagają organizmowi bronić się przed drobnoustrojami. Higiena osobista, w tym częste mycie rąk, ograniczanie kontaktu z chorymi oraz wietrzenie pomieszczeń także zmniejszają prawdopodobieństwo zakażenia.
Równie ważne jest korzystanie ze szczepień ochronnych – niektóre z nich zapewniają odporność na lata (np. przeciw HPV), inne trzeba regularnie powtarzać, jak np. przeciw grypie. Szczepienia zapewniają ochronę przed wieloma powszechnie występującymi chorobami, warto jednak pamiętać, że często nie są one stosowane w celu całkowitego zabezpieczenia przed zakażeniem, a raczej celem jest obniżenie ryzyka ciężkich powikłań i śmierci. W razie wątpliwości jakie działania podjąć, warto skorzystać z profesjonalnego wsparcia, jakie udziela poradnia chorób zakaźnych. Z jej pomocą można ustalić indywidualny plan ochrony zdrowia.
W profilaktyce chorób zakaźnych ważną rolę odgrywają także leki stosowane przed i po kontakcie z potencjalnym źródłem zakażenia. PrEP to profilaktyka przedekspozycyjna, polegająca na regularnym przyjmowaniu leków, które znacząco zmniejszają ryzyko zakażenia HIV u osób narażonych, np. z powodu aktywności seksualnej.
PEP to z kolei profilaktyka poekspozycyjna, stosowana po ryzykownym zdarzeniu, takim jak kontakt z krwią lub niezabezpieczony stosunek. Leki te należy wdrożyć jak najszybciej, zawsze po konsultacji z lekarzem. Poradnia chorób zakaźnych pomaga ocenić ryzyko, kwalifikować do PrEP i PEP oraz monitorować stan zdrowia pacjenta.
Profilaktyka zdrowotna to tarcza ochronna, dzięki której można uniknąć wielu chorób, w tym zakaźnych. Zdrowe nawyki, szczepienia i szybka reakcja na objawy infekcji mają ogromne znaczenie nie tylko dla jednostki, lecz również dla całego społeczeństwa.